[Ngữ văn][lớp 9] Đoạn trích "Chị em Thúy Kiều" và "Cảnh ngày xuân"

[YiJo]

1. Chị em Thúy Kiều:

a/ Vẻ đẹp Thúy Vân: Vẻ đẹp Thúy Vân được miêu tả từ khái quát đến cụ thể. Hai chữ trang trọng nói lên vẻ đẹp cao sang, quý phái. Vẻ đẹp đó được so sánh với hình tượng thiên nhiên cao đẹp: trăng, hoa, mây, tuyết, ngọc. Bằng nghệ thuật so sánh ẩn dụ, ước lệ, tác giả đã miêu tả vẻ đẹp trung thực, phúc hậu mà quý phái của Vân: khuôn mặt tròn trịa, đầy đặn như trăng rằm, lông mày sắc nét, đậm như con ngài, miệng cời tươi thắm như hoa, giọng nói trong trẻo thoát ra từ hàm răng ngà ngọc, mái tóc đen nhánh, mềm, suôn mượt hơn mây, làn da trắng, mịn màng hơn tuyết. Chân dung Thúy Vân mang mang tính cách, số phận. Vẻ đẹp thùy mị, đoan trang, phúc hậu của Vân tạo sự hòa hợp, êm đềm nên nàng sẽ có cuộc đời bình lặng, suôn sẻ.

b/ Vẻ đẹp Thúy Kiều: Chân dung Thúy Kiều cũng được miêu tả từ khái quát đến cụ thể. Kiều sắc sảo về trí tuệ và mặn mà về tâm hồn. Những hình tượng ước lệ "thu thủy, xuân sơn, hoa, liễu" gợi tả vẻ đẹp lộng lẫy, cao sang, tạp ấn tượng chung về vẻ đẹp của một giai nhân tuyệt thế. Tả Kiều, Nguyễn Du không tả nhiều như tả Vân mà chỉ tập trung tả đôi mắt, cửa sổ tâm hồn. Kiều có đôi mắt trong sáng, long lanh như làn nước hồ mà thu dợn sóng, đôi lông mày thanhy tú, tươi tắn như nét núi mùa xuân. Kiều đẹp tươi thắm, trẻ trung hơn hoa, hơn liễu, đẹp đến "nghiêng nước nghiêng thành". Kiều còn thông minh, tài hoa. Yaif của Kiều đạt đến mưc lí tưởng theo quan niệm thẩm mĩ phong kiến, gồm đủ cả cầm, kì, thi, họa. Đặc biệt tài đàn đã là sở trường vượt lên trên mọi người. Vẻ đẹp của Kiều là sự kết hợp giữa sắc- tài- tình. Chân dung Thúy Kiều cũng mang tính cách, số phận, Vẻ đẹp của Kiều làm tạo hóa phải ghen ghét, các vẻ đẹp khác phải đố kị nên số phận nàng sẽ éo le, đau khổ. Kiếp đời đau khổ của Kiều cũng là nỗi đau chung của những người phụ nữ tài hoa, bạc mệnh.


2. Cảnh ngày xuân:

a/ Khung cảnh ngày xuân ( 4 câu đầu): Hai câu thơ đầu vừa nói thời gian vừa gợi không gian. Ngày xuân thấm thoắt trôi qua nhanh như thoi đưa, tiết trời đã bước sang tháng ba. Từng đàn chim én vẫn bay liệng dập dìu trên bầu trời trong sáng, tràn ngập ánh nắng đẹp. Hai câu sau là bức họa mùa xuân tuyệt đẹp. Gam màu nền là thảm cỏ non xanh mượt trải rộng tới chân trời. Trên ấy điểm một vài bông hoa lê màu trắng. Màu sắc hài hòa tới mức tuyệt diệu. Tất cả đều gợi lên vẻ đẹp riêng của mùa xuân : mới mẻ, tinh khôi, giàu sức sống, nhẹ nhàng, thanh khiết. Chữ "trắng" tô thêm cái thần, cái sắc cho hoa lê. Chữ "điểm" là nhãn tự làm cảnh vật trở nên sống động, có hồn chứ không tĩnh tại.

b/ Khung cảnh lễ hội trong tiết Thanh minh ( 8 câu giữa) : Một loạt từ hai âm tiết danh từ, động từ, tính từ gợi không khí lễ hôi thật rộn ràng, tấp nập. Danh từ "yến anh, chị em, tài tử, giai nhân" gợi tả sự đông vui khi có nhiều người cùng đến hội. Các động từ "tảo mộ, đạp thanh , sắm sửa" gợi sự náo nhiệt, rộn ràng của ngày hội. Các tính từ " gần xa, nô nức" khắc họa hình ảnh nam thanh nữ tú nhộn nhịp đi chơi xuân. Tất cả gợi lên một không khí lễ hội thật rộn ràng màu sắc, âm thanh, hình ảnh. Thông qua buổi du xuân của chị em Thúy Kiều, đoạn trích khắc họa một nét đẹp lễ hội truyền thống xa xưa.

c/Cảnh chị em Kiều du xuân trở về: Cảnh vật vẫn mang cái thanh, cái dịu của mùa xuân: nắng nhạt, khe nước nhỏ, một chiếc cầu nhỏ bắc ngang . Mọi chuyển động đều nhẹ nhàng: mặt trời từ từ ngả bóng về tây, bước chân người thơ thẩn, dòng nước uốn quanh. Nhưng cái không khí rộn rã, náo nhiệt của lễ hội không còn nữa, tất cả đang nhạt dần, lặng dần. Không gian trở nên yên tĩnh lạ thường. Thủ pháp tả được thay bằng thủ pháp gợi. Từ láy "tà tà, thanh thanh, nao nao" vừa biểu đạt sắc thái cảnh vật, vừa bộc lộ tâm trạng con người. Hai chữ "nao nao" đã nhuốm màu tâm trạng lên cảnh vật. Cảm giác bâng khuâng, xao xuyến về một ngày vui đang còn mà sự linh cảm về điều sắp xảy ra đã xuất hiện. Dòng nước "nao nao" uốn quanh như ngay sau lúc này thôi, Kiều sẽ gặp nấm mồ Đạm Tiên, gặp chàng thư sinh nho nhã Kim Trọng.